Bakırköy’ün 11 Km Kıyı Şeridinde Sessiz Yıkım: Denizel Klorür Korozyonu
Doğuda Zeytinlik, Sakızağacı ve Cevizlik sahil bandından başlayıp Ataköy, Yeşilyurt, Yeşilköy ve batıda Florya kıyılarına uzanan yaklaşık 11 kilometrelik Marmara sahil şeridi, Bakırköy’ün en prestijli yaşam aksıdır. Ancak yapı malzeme bilimi açısından bu hat, iç kesimlerdeki binalara kıyasla çok daha agresif bir kimyasal yıpranma ortamına maruz kalır.
Marmara Denizi üzerinden esen sert lodos fırtınaları, gözle görülmeyen mikroskobik deniz tuzu zerreciklerini (klorür aerosollerini) kıyı çizgisinden içeriye doğru 800 ila 1.200 metre boyunca taşır. Aynı anda zemin altında deniz suyu girişimiyle tuzluluk ve sülfat oranı yükselmiş acı yeraltı suları temel ve bodrum perdelerini kuşatır. Bu nedenle Bakırköy sahil kuşağında iç Anadolu veya iç mahalle reçetesiyle dökülen sıradan bir betonarme bina, daha 15–20. yılında korozyon yorgunluğuna yenik düşmeye mahkûmdur.
1970–1998 Binalarında Deniz Kumu ve Pas Payı Patlaması Mekanizması
Yeşilköy, Yeşilyurt ve Sakızağacı’ndaki 40 yıllık apartmanların bodrum katlarına inildiğinde kolon köşelerinin çatlayıp döküldüğü ve içindeki demirlerin yaprak yaprak eridiği görülür. İnşaat Mühendisi Celalettin YAĞMAHAN yönetimindeki CFY Mühendislik laboratuvar incelemelerinde bu çürümenin iki elektrokimyasal nedeni saptanmaktadır:
- Beton İçindeki Yıkanmamış Deniz Kumu Mirası: 1999 öncesi İstanbul şantiyelerinde yıkanmamış Marmara deniz kumu kullanıldığı için klorür iyonları (
Cl-) betona daha döküm gününde hapsolmuştur. Üstelik C10–C14 seviyesindeki boşluklu beton hızla karbonatlaşarak çeliği koruyan yüksek alkali pasif tabakayı (pH > 12,5) yitirmiştir. - 6 Kat Hacim Genleşmesi ve Etriye Kopması: Korozyona uğrayan S220 çelik donatının pas hacmi, sağlam çeliğin hacminin 4 ila 6 katına çıkar. Bu iç basınç 1,5–2 cm’lik zayıf beton kabuğu (pas payını) patlatarak düşürür; oksijen ve tuzlu nem doğrudan demire ulaşır. İlk olarak ince çaplı
Ø8etriyeler tamamen kopar; böylece deprem anında kolonu sarması gereken yatay kuşatma sıfırlanarak gevrek göçme riski doğar.
TS EN 206 Standartlarında XS1 ve XA2 Çevresel Etki Sınıfları Nedir?
Modern beton standardı TS EN 206 ve TBDY 2018, beton tasarımını yalnızca basınç dayanımı (MPa) üzerinden değil, yapının maruz kalacağı kimyasal çevre üzerinden tanımlar. Yağmahan Grubu sahil projelerinde standart yapı denetim asgarisi olan C25/30 veya C30/37 ile yetinilmez; iki özel çevresel etki sınıfı şartnameye bağlayıcı hüküm olarak işlenir:
XS1 Sınıfı (Denizden Gelen Hava Taşınımlı Klorür Etkisi)
Deniz suyuyla doğrudan temas etmeyen ancak kıyı rüzgârıyla taşınan tuzlu neme maruz kalan üst yapı kolon, perde, kiriş ve açık balkon elemanları için uygulanır. Maksimum su/çimento oranı 0,45–0,50 ile sınırlandırılır, beton gözenekliliği düşürülür ve C35/45 dayanım sınıfı standartlaştırılır.
XA2 Sınıfı (Orta-Yüksek Kimyasal / Sülfatlı Zemin ve Yeraltı Suyu Etkisi)
Sahil şeridinde yeraltı suyu veya sülfatlı/klorürlü zeminle temas eden radye temel, fore kazık ve bodrum perde duvarlarında uygulanır. Su/bağlayıcı oranı <= 0,45 tutulur; mineral katkılı (yüksek fırın cüruflu CEM III veya puzolanik/sülfata dayanıklı) bağlayıcı kompozisyonu ile C35/45 – C40/50 geçirimsiz beton reçetesi kullanılır.
Eski Sahil Binası, Standart Yeni Bina ve Sahil Şartnamemiz Karşılaştırma Tablosu
Yeşilköy, Florya, Yeşilyurt, Ataköy ve Sakızağacı’ndaki bir parselde korozyon direncini belirleyen 6 kritik mühendislik parametresi aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır:
| Dayanıklılık (Dürabilite) Kriteri | 1975–1995 Mevcut Sahil Binası | Sıradan İç Bölge Yeni Bina | Yağmahan Sahil Spesifikasyonu |
|---|---|---|---|
| Beton Dayanım ve Çevre Sınıfı | C10 – C16 (Elle döküm, deniz kumlu) | C25/30 veya C30/37 · XC2/XC3 | C35/45 – C40/50 · XS1 ve XA2 Sertifikalı |
| Maksimum Su / Bağlayıcı Oranı | 0,65 – 0,80 (Aşırı boşluklu/geçirimli) | 0,55 | <= 0,42 – 0,45 (Süper akışkanlaştırıcı + mineral katkı) |
| Donatı Çeliği ve Etriye Kuşatması | S220 düz demir, 25–30 cm açık etriye | B420C nervürlü çelik | B420C / B500C sismik çelik, 135° kancalı sık sarılma bölgesi |
| Net Betonarme Pas Payı Kalınlığı | 10 – 20 mm (Düzensiz, takozsuz) | 25 – 30 mm | Üst yapıda 40–45 mm, temel ve toprağa temasta 50–65 mm |
| Temel ve Bodrum Su Yalıtımı | Yok veya tek kat katranlı kağıt | Sürme bitüm yalıtım | SerProChem tam bohçalama membran + kristalize katkı + su tutucu bant |
Temel Tam Bohçalama, Kristalize Geçirimsizlik ve Pas Payı Disiplini
Kağıt üzerinde C35/45 XA2 beton sipariş etmek tek başına yeterli değildir; şantiyede pas payı takozu kullanılmazsa veya döküm sonrası kürleme ihmal edilirse kalıp söküldüğünde rötre çatlaklarından tuzlu su yine demire ulaşır. Yağmahan Grubu şantiyelerinde yapı kimyasalları markamız SerProChem denetiminde dört kademeli geçirimsizlik protokolü tavizsiz uygulanır:
- Milimetrik Pas Payı Takozları ve Donatı Denetimi: Radye temel altında
50–65 mm, dış cephe kolon ve perdelerinde40–45 mmnet beton örtüsünü garanti eden fiber-beton ve ağır yük tipi mesafe tutucular her metrekareye yerleştirilmeden beton döküm izni verilmez. - Çift Kat Sentetik / Bitümlü Tam Bohçalama Sistemi: Grobeton üzerine serilen su yalıtım örtüsü, radye temelin altından başlayıp bodrum perdelerinin dış yüzeyi boyunca zemin üstü subasman kotuna kadar eksiz bir tekne (küvet) oluşturacak şekilde termal kaynakla kapatılır.
- Kristalize Beton Katkısı ve Şişen Su Tutucu Bantlar: Taze betona katılan kristalize kapiler geçirimsizlik katkısı, suyla temas ettiğinde beton kılcallarında çözünmeyen kristaller üreterek kendi kendini onarır; radye temel ile perde duvar arasındaki soğuk derzlere ise sodyum bentonitli şişen su tutucu bantlar ve PVC su tutucu profiller yerleştirilir.
- 7 Günlük Nemli Kürleme ve Termal Çatlak Kontrolü: Özellikle yaz aylarında esen rüzgârla beton yüzeyinin erken su kaybetmesini önlemek için kalıp sökümü sonrası kür membranı ve kesintisiz sulama disiplini uygulanarak kılcal rötre çatlakları sıfırlanır.
Tuzlu Lodos Rüzgârına Dirençli Dış Cephe Kabuğu ve 100 Yıllık Yapı Ömrü
Kıyı hattında sıradan akrilik boyalı dış cephe sıvaları ve düşük alaşımlı metal korkuluklar 4–5 yıl içinde tuz kusması, kabarma ve pas akıntısı yapar. Grup markalarımız SerFibro (A1 sınıfı yanmaz ve deniz tuzundan etkilenmeyen fibercement levhalar), SerPan yalıtım kabukları, marin sınıfı Qualicoat Seaside sertifikalı alüminyum doğramalar ve AISI 316L deniz tipi paslanmaz çelik ankraj/korkuluk donanımları sayesinde Yeşilköy, Yeşilyurt ve Florya projelerimizde 100 yıllık yapısal ve estetik ömrü hedefliyoruz. İncirli ve merkez mahallelerden sahil hattına uzanan tüm A++ malzeme standartlarımızı A+ teknik şartname rehberimizde inceleyebilir, sahil hattındaki binanız için korozyon ve dönüşüm etüdünü ücretsiz imar ve fizibilite etüdü formumuzdan talep edebilirsiniz.
